Kategori: İbrahim Demirci Dosyası

Ulvi Kubilay Dündar – Bir Özge Vadi

Ulvi Kubilay Dündar – Bir Özge Vadi

“Zor olan
İnce yaşamaktır kardeşlerim.”

diyor İbrahim Demirci Ağabey, 1981 yılının Kasım ayında yayımlanan Yanıklar kitabında. Aylardan yine Kasım; aradan tam otuz üç yıl geçmiş.Tek el tespih adedince bir sene ve ömür. Şöhretten ber’i, her tanesinde ayrı bir vasıf.

Zor olana talip olmuş ve şiiri üzere ince yaşayan tevazu abidesi. Kanatlarına zamanı sırtlanmış, yoluna iz bırakarak devam eden bir güzel suret. Kendi hayatının şiirini yazan dil burcunda bir sancaktar. Yollarımızın kesiştiği noktada yolumuza yön veren bir güzelleme…

Ne kadar da çok şey öğretti tavrıyla, duruşuyla bize.

“Başaracağız bir gün/Susuşu anlatmayı
Söz yapmayı sesleri/O bilge nakışları” demiyor mu zaten.

Dipten akan bir ırmak. Onunla konuştuğunuzda duyarsınız derinden çağıldayan bu ırmağın sesini. Bazen konuşmasına yansır, bazen de sükutuna bu hal. Sesleri söz yaparak; ince ince, ilmek ilmek dokur. Tane tane, yormadan, yorulmadan anlatır. Sözlerden kuş yapar uçurur gönlünden gönüllere. İş(ç)ine bakar her daim. Usanmadan yürür de yürür; kavşaklara takılmadan, dönemeçlere sapmadan, uçurumlardan korkmadan. Memnun, tevekkül ehli, Mü’min bir adam.

Kendisinden yaşça küçük bir ağabeyimize kendisi de ağabey deyince bizim şaşkın bakışlarımızı görüp, hepimizin ağabeyi diyerek insana ve gönle olan hürmetini aşikâr edecek kadar mütevazı.

Mehmet Harmancı Hocanın mahdumu olduğunda, Memleket Edebiyat dergisi yeni çıkacaktı. Edebiyat mı önce , yoksa hayat mı derken kendimizi hocanın yanında bulduğumuzda İbrahim Ağabey, gördünüz mü hayat edebiyatın önünde, derken aslında hayata bakış açısını da gösteriyordu bize. Sireti suretinde bir bozkır dervişi. “Uçurumlar uzmanı/ İnsan ustası.” Hakikat arayışında uçurumlar ustası.

Zamanın sesinin, renginin sabırlı takipçisi.

Güzelliğin sabırla inşa edildiğini bilir ve öğretirdi; sabrı, susmayı, görmeyi bize öğrettiği gibi.

Sınır değil yol çizer; çocuklarına, dostlarına, hayatına… yola yoldaş eder.

Bilgiye ve okumaya olan muhabbeti hayatından bir parçadır.

Yazdıklarını kutsamaz, yaptığı işi en son işi gibi yapar. Hayatında da, eserlerinde de her daim naiftir.

Coşkuyla yürüyüşünü kimse durduramaz, marşını yürürken bestelemiş, kendi hayatının şiirini bundan tam kırk yıl önce söylemeye başlamıştır.

Bahara donanmış bir dağ gibi mütecessim ve heybetli; her ne kadar şimdilerde başında karlar olsa da.

Doğrusu bizi müthiş kucaklamıştır.

Bekir Biçer – Ak Saçlı Osmanlı Beyefendisi

Bekir Biçer – Ak Saçlı Osmanlı Beyefendisi

Türkiye Yazarlar Birliği Konya şubesine toplumun farklı kesimlerinden ve farklı mesleklerden çok sayıda insan gelirdi. Ben ise özellikle tanımadığım insanlar yanında konuşmak yerine gözlemlemeyi ve alabileceğim bir şey olursa dinlemeyi tercih ederdim. Ak saçlı, orta yaşlı ve genellikle sigara içen birisi uzun süre dikkatimi çekmişti. Hep çevresinde birileri oluyor, o olduğunda kimse konuşmuyor veya ona paralel konuşuluyordu. Karşısındakiler İbrahim abi diye hitap edince adını öğrendim. Vakur bir duruşu vardı, konuşurken sakindi, kelimeleri itina ile seçer ve vurgular, el hareketleriyle konuştuğu konuyu desteklerdi. Konuşurken çay ve sigarasını elinden eksik etmezdi. Sevdiği ve hoşuna giden bir konu olursa önce tebessüm eder, arkasından basardı kahkahayı. Kahkahası da güzeldi. Yazarlar Birliğine geldiğinde aile üyelerinden birisi genellikle yanında olurdu. Az konuşur, konuştuğu kişinin gözlerine bakar ve konuşmanın anlaşıldığını fark ettiğinde konuşmasını keserdi.

Tam benim tanışmak, konuşmak istediğim bir insandı. Bu nedenle İbrahim Hocaya yakın olmaya verdim. İbrahim Hoca Yazarlar Birliğinde başkan vekili, bir okulda edebiyat öğretmeni, ulusal bir gazetede yazar, edebiyat eleştirmeni, mütercim, öykücü, şair ve daha önemlisi babacan bir insandı. Sürekli okuyordu. Bildiği ve yeni öğrendiği bir konuyu çevresindekilerle heyecanla paylaşır ama sormadan konuşmazdı. Özellikle Arapçadan makale ve şiirler tercüme ederdi.

Bir müddet sonra, bir sohbet ortamında ismen tanışma imkânımız oldu. Her fırsatta sorular sorarak konuşturmaya ve yararlanmaya çalıştım. Farklı, olgun, derinlikli, ilkeli ve idealist bir sanatçıydı. Böyle bir arkadaşa dosta çok ihtiyacım vardı ve benim yaralanabileceğim bir insandı. Sürekli soru soruyordum ama sıkmaktan da çekiniyordum. Öğrenciliği, babalığı, okumaları, eğitimciliği, yazdığı kitapları, Türkiye’de yazarlık çokça konuştuğumuz konulardı. Benim için hazine değerinde bir insan, canlı tarih ve ayaklı kütüphaneydi. Ama kendini öne çıkarmayı sevmezdi, mütevazı idi. Bazı şeylerden rahatsız olduğunu hissettirirdi. Ben takdirlerimi ifade ettiğimde rahatsız olurdu. Üniversitelere kızardım sürekli, niye hocayı almıyor, hakkını teslim etmiyorlar diye. Bazen hocaya kızardım, oturup keşfedilmeyi mi bekliyorsun, neden gerekli girişimlerde bulunmuyorsun diye. Bana göre İbrahim Hoca iyi bir eğitimci ve özellikle edebiyat alanında kendini kanıtlamış bir akademisyendi. Daha önemlisi hayat mektebinde yetişmiş bir insandı ve gençlerin ona ihtiyacı vardı. Üniversitede birikimlerini daha rahat paylaşabilirdi. Öğrencilerin hayatına, gelişimine daha çok katkı sağlar ve daha verimli olabilir diye düşüyordum. Ama kimsenin böyle bir derdi olmadığını, hatta hocanın varlığından birilerinin rahatsız olduğunu anladım. Bizim için, ülkemiz için önemli bir değerdi. İnsanlar niye kalitenin hakkını takdir etmezler anlamam. Hocayı dinledikçe daha çok üzülür ve hayıflanırdım kendi kendime.

Dinlediklerim içinde bazı ayrıntılar dikkatimi çekmişti. Yabancı dil öğrenme merakı ve macerası, lisede öğrenciyken Fethullah Hoca’nın sohbetine katılan ilk öğrencilerden olması, -ama nasiplenemeyenlerdenmiş- üniversite öğrenciliği ve o döneme ait tanıklığı benim için ayrı bir değer ifade etmişti.

Bölge Yazma Eserler kütüphanesinde yazma eserlerin kataloglarını çıkarırken eski eserleri okuma konusundaki yetkinliğini görünce hayranlığım ve hayretim daha çok arttı. Üniversitelerde onlarca hocanın ne kadar cahil olduğunu orada anladım. Hoca gerçekten tam bir eski eser uzmanıydı. Yazı türü, kitabın konusu ve kullanılan dil ne olursa olsun yazma eserleri çok rahat bir şekilde okuyabiliyordu. Kitap için önceden yapılan açıklamaları, yapılan şerhleri ve yanlış bilgileri görünce gülüp geçiyordu. Beğendiği bir konu olursa yüksek sesle bizimle paylaşıyordu. O günlerde çok şey kazandığımı ve hocama bir müddet öğrencilik yaptığımı söylemeliyim.

Silahşornâme adında eski Türkçe bir kitap üzerinde uzun süredir çalıyordum. Metni çözmek için birçok hocadan yardım almama rağmen çözemediğim yerleri vardı. İbrahim Hoca pansiyonda nöbetçiyken sadece iki saatini bana ayırdı, düz bir metin okur gibi bütün kitabı baştan sona okuyuverdi. Meğer yanımdaki ummandan haberim yokmuş. Şaşırdım kaldım. Çok mutlu oldum çünkü kitabım tamamlanmıştı. Çok üzüldüm, içim içimi yedi; çünkü ilim ehli bir adam yatılı bir okulda nöbet tutuyordu. Çocukların hocanın varlığından bile haberi yoktu. Reva mıydı gerçekten? Yeri burası mı olmalıydı? Bir kayıp değil miydi Türkiye adına?

Hocanın yeri bana göre -yetmezdi ama-kesinlikle üniversiteydi. Ama bu üniversite Konya’da olmalıydı. Hoca Konya’da ve benim yakınımda olmalıydı. Artık hocam, ahbabım ve dostumdu. Konya’dan ayrılışını kabullenemedim, hep kayıp olarak gördüm ve çok zoruma gitti. Ancak Talim Terbiye Kuruluna geçince içimde bir sevinç doğdu. Tamam dedim, Türkiye nihayet hocanın kıymetini anladı ve hoca layık olduğu yeri buldu. Artık birikiminden sadece ben değil bütün Türkiye yararlanacaktı. Çok mutlu oldum. Hocam bazen beni arar, o günler benim için kesinlikle müstesna bir günlerdir. İyi ki tanıştım, iyi ki dost oldum. Ne mutlu bana. Rabbim hocama sıhhat afiyet versin. Daha nice hayırlı hizmetlere vesile kılsın.

Hasan Harmancı – İbrahim Abi Değil İbrahim Ağabey

Hasan Harmancı – İbrahim Abi Değil İbrahim Ağabey

90’lı yılların ülkedeki Müslümanlar için çok hayra alamet yıllar olmadığı düşüncesindeyim. Ne olduğu takip edilemeyen, çok kısa sürede pek çok değişimin olduğu bir sürecin iyiye işaret olarak kabul edilebileceğini zannetmiyorum. Bahsi geçen dönem önceki on yılı da içine alarak dünyaya geleneksel olan bakışımızın iyiden iyiye bozulduğu bir zaman dilimi. Her ne kadar gündem olarak dini muhtevamızdaki çizgi değişmiş olmasa bile usulen yaptığımız yanlışların ayyuka çıktığı yıllar. Bu yıllarda yaşanan ve gene hayra alamet olmayan belirtilerden birisi de geleneğin aksine; konuşan, gündem belirleyen, yol gösterenlerin kırkını aşmış, görmüş geçirmiş büyüklerimizin değil, saflıklarının yanı sıra bilgili bile olsa acemi, hayatın hakikatine varamamış –ki o yaşta varması ne kadar mümkündür?- kendisi ile birlikte çevresine zarar verecek bir heyecanı her daim yanında barındıran genç önderlerin (!) olmasıydı. Bu dönemdeki İslamî fraksiyonların, grupların, cemaatlerin, cemaatsizlerin tuttukları yolun doğruluğu veya yanlışlığı bir tarafa yoldaki tutumlarıdır kastettiğim. Gençliğin fıtratına uygun olarak bağırıp çağıran, ajitasyon ve popülizm yapmada beis görmeyen, rasyonel değil duygusal karakterler; yani “abiler” mevzu bahis olan. Yirmili yaşlarına ulaşmış, ulaşmamış hatta otuzuna varmış olsa bile, dünyanın kötü gidişatına paralel olarak İslam dünyasındaki şümullü karışıklıklara karşı alınabilecek tavrı belirleme yetisine sahip olmayan, kökeni birkaç yüzyıl öncesine kadar uzanan sorunlarımıza cevap verme ihtimali bulunmayan abilerin ortamı işgal, insanları meşgul ettiği yıllar.

Ergenlik sancılarımın yukarıda bahsi geçen sancılı yıllarla birleştiği bir dönemde tanışmıştım İbrahim Ağabeyle. Dünyayı tanımaya teşebbüs ettiğim o zaman diliminde kendisine karşı neden bu kadar sevgi, saygı ve hayranlık beslediğimi buna mukabil çok konuşan, çok edip çok eyleyen ve kendilerine hakikat taşıyıcısı (!) süsü veren abi kitlesinden neden bu denli hazzetmediğimi çok daha sonraları anlayabildim. Hem kavramsal düzeyde hem de gündelik hayatımızda kaldırılması gereken bir enkaz vardı ortada. Allah Rasûlü’nün hadislerinde bahsettiği, fitne ortamlarını andıran bu enkaza karşı yapılması gerekenleri yapan, buna göre tavır alan, emek verip sabreden biri olarak gördüm İbrahim Ağabeyi. Zamanın daha yavaş aktığı eski zaman dilimlerindeki kıymetli insanlara kıyasla modern zamanlarda varlığı daha da değerlenmiş bir isim.

Müslüman abilerin “kaş yaparken göz çıkarma” eylemine itikadî açıdan baktığımızda ortaya ebedi bir hüsran çıkabiliyor. Abilerin her Müslüman’ı kaş yapmakla mükellef tuttuğu bir zaman diliminde “kaosa mütevazı katkılarını” seyrediyoruz. Fakat hem Allah kelamı, hem de Rasûlullah’ın hadislerinde zor zamanlarda takınılması gereken bekleme/sabır öğüdü gündemimizde görünmüyor. Bir vakıf veya derneğe üye olmamanın, konuşmamanın, bir tartışmaya katılmamanın hatta yeri geldiği zaman bir şeyler yazmamanın daha hayırlı olabileceği ihtimali aklımızdan geçmiyor. Tanıştığım günden bu yana İbrahim Demirci, hem yazıp hem yazmadıklarıyla, hem yapıp hem yapmadıklarıyla çevresine örnek olan benim de örnek aldığım bir isim.

İbrahim Ağabey için nihai olarak söyleyeceklerim şunlar: Müslüman gençlerin ideolojik/poetik nasihatler eden abilere değil; adam akıllı iş yapan, derli toplu yaşayan, yaşantısıyla örnek olan ağabeylere ihtiyacı var. Yaşadığımız zaman ve mekânın açmazlarına cevap bilgi yığınlarından önce teslimiyet, sükûnet ve iyi niyette. Dünyanın bilgisinde yetkinleşmek bu üçlüyü elde etmekten çok daha kolay, halledilebilir ve ikincil bir mesele.

90’lı yıllarda zihnimde uyanan o çaylak “Ne yapmalı?” sorusuna bizzat varlığıyla verdiği cevap sebebiyle İbrahim Ağabeye teşekkür üzerimde bir borçtur. Memleketimizin bekası için mütevazı bir teklifte bulunuyorum: “Abilerle Ağabeyleri ayıralım!..”

Ahmet Köseoğlu – Bir Duruşu Var

Ahmet Köseoğlu – Bir Duruşu Var

Biraz abartılı, mizahi bir giriş olacak ama molla Google yanıltabilir sizi, ancak İbrahim Abi yanıltmaz diyebilirim. 20 yıldır tanıyorum İbrahim Abiyi. İlk tanışmamızdan bu yana her an bilgiye açlığını susuzluğunu gidermek için yitiğine (bilgi) inen,tevazusuyla da yükselen bir bilge. Bizim için İbrahim Demirci, kültür camiasının İbrahim Abisi. Bütün abilere neden abi deniyorsa ona da onun için abi diyorum. Hatta onda daha fazlası da var. İbrahim Abi kendisinde olan bilgiyi etrafındakilerle içtenlikle paylaşır. Talep ettiğiniz Mümin’in yitik malı olan bilgiyi öyle bir üslupta zerk eder ki, size sadece dinlemek ve istifade etmek kalır. Zerk ettiğini hissettirmez ve bunu da başkasına verdim diye övünç kaynağı olarak görmez.

Türkiye Yazarlar Birliği (TYB) Konya Şubesi’nin şirin mütevazı evinin ve müdavimlerinin de hem abisi hem hizmetkarı olduğunu setretse de bilenler bilir ki o hizmetkârdır, rehberdir, abidir. İbrahim Abi,muhatabı kim olursa olsun karşısındakine kıymet verir. Muhatabını yanıltmaz, olabildiğince yönlendirir ve bilgilendirir. Bilgi birikiminin kendisine ait olmadığını başkalarıyla paylaşarak gösterir. Bu yönüyle kimseyi yormaz, kolay ve net bir adamdır. Mutedil, mütedeyyin, çalışkan, sabırlı bir abi olarak tanıyorum, biliyorum, her an ve elan bunu hissediyorum. Ferasetiyle takdire şayan bir kişidir.

İbrahim Abinin Meram Fen Lisesi’nde çalıştığı yıllarda ikiz kızlarım Feyza ve Zeynep de orada okudular. Ara ara kızlarıma İbrahim Abi’yi sorardım. Onlar da birbirlerine bakarak mütebessim bir eda ile, “Demirci Hoca sürekli kitap okuyor; bahçede, koridorda elinde kitap; bir gün merdivenlerden düşecek diye endişeleniyoruz. Okulda sessiz, sürekli kitapla ilgilenen sureta görünen ders dışında sadece kitaplarıyla konuşan bir adam görüntüsü çiziyor, saçlarının görünüşü de bunlarla birleşince öğrenciler kendi aralarında ondan “Einstein” diye bahsetmeye başladılar. Çok kez birileriyle konuştuğu esnada kullanılan kelimelerin ekini, kökünü, fonetiğini incelediğine şahit olduk, hatta kendi söylediklerini bile inceliyor, bu işi de sesli bir şekilde yapıyor. Bir keresinde kızına yazdığı bir mesajı bize okuyup, ‘Pek mi lazım demek yerine pek mi gerek dedim, iyi mi oldu, su götürür.’ diye kendi söylediğini değerlendirmişti. Bu halleri ile okuldaki öğretmen profillerinden oldukça farklı biri o.” Bunları biri söyler diğeri de tasdiklerdi.

Hayata farklı yönlerden bakmayı bilen kişidir kendisi. Hep olumlu yanları görür baktığı şeyin. Takıntısı, egosu yoktur. Konya pilavını (geleneksel düğün yemeği) çok sevmesi, “Vatanı sevmek imandandır.” çerçevesi dâhilinde şehre olan muhabbetinin göstergelerinden biridir. 1990’lı yıllarda bir Konya dergisi için “Bisiklet şehrinde at rüyası görmek” isimli yazısında bisikletin önemini zikreder; zaten kendisinin de bisikleti çok kullandığını ve TYB’ye bisikletle geldiğini hatırlıyorum.

TYB’ye başkanlık (baş hizmetçilik) yaptığım dönemde birlikte çok vakit geçirdiğimizden birçok ortak anımız var. Şimdi bir tanesi zihnimde tazelendi onu anlatayım. İbrahim Abi ve Prof. Dr. Sami Güçlü Bey ile ilgili hoş bir anı. Aslında Sami Bey’le doğrudan ilgisi de yok anının. Kasım 2002 seçimlerinden bir ay önceydi, İbrahim Abinin çok geciken, uzayan doktorasını yeniden bitirme telaşına girdiği günlerdi. Tezini verdiği veya bitirme aşamasında olduğu bir dönemdi. İbrahim Abi, yılbaşında belirlenen Yazarlar Birliğinin seri bahçe programında Ahmet Haşim’i anlatacaktı. Programın ismi de “Ahmet Haşim’in Avrupa seyahati üzerine izlenimleri” idi. AK Parti Konya Milletvekili ve sonradan Tarım Bakanı olan Sami Güçlü Bey o dönem AK Parti’nin ikinci sıra vekil adayıydı. Sami Güçlü Bey’in adına TYB’ye bir telefon geldi. Milletvekili adayımız Sami Güçlü, bu hafta sonu yapılacak olan programınıza katılacak diye bilgi geldi. (Bu arada telefon gelmez, edilir, bilgi gelmez, ulaşır…Bakalım İbrahim Abi bu kullanımlara ne diyecek?) Biz de herkese buyur dediğimiz gibi arayana da aynısını dedik.

Program günü geldi, programa dakikalar kaldı. Şirin bahçede İbrahim Abi ön sırada oturuyor. Ben de hemen yakınındayım. Elliye yakın TYB muhibbanı hazır bulunuyordu. Sami Bey, yanında bahçenin ve müdavimlerinin çok alışık olmadığı görüntüde ince uzun boylu, saçları briyantinli, koyu takım elbiseli, kravatının rengi ile dikkat çeken biri genç diğeri ondan biraz daha yaşlıca iki kişi ile bahçenin kapısından girdi. Biz de bütün misafirlere davrandığımız şekliyle buyur ettik. Sami Bey programın başlamasına yakın bir anda bir ihtiyaç için kısa süreliğine müsaade istedi ve bir odaya geçti. O iki kişi programın yapılacağı bahçeye gelip konukları karşı cepheden görecek şekilde ayakta durdular. Birkaç dakika sonra genç olan, öndeki birkaç kişinin duyacağı şekilde, programın hazır olması ve Sami Bey’in hazır olan programa dâhil olması için bir girişimde bulunarak panikle “Program hemen başlıyor değil mi, Ahmet Haşim de burada mı, hani geldi mi, sayın vekil adayımızın başka programları da var bekletmeyelim” dedi. Ön taraftaki sekiz on kişide şaşırmışlıkla beraber bir gülüşme koptu, sesler yükseldi. İbrahim Abi ile göz göze geldik. Genç kardeşimize dedim ki “Maalesef Ahmet Haşim Bey gelemedi, mazereti var. Talebesi İbrahim Demirci’yi gönderdi.”

“Olur mu ama biz Sami Güçlü Bey’ i programa getirdik bize niye bildirmediniz” diye çıkıştı. Ben de gencin daha fazla sıkıntıya düşmemesi için koluna girip, kapıya yürürken , Ahmet Haşim’in Eyüp mezarlığında daimi istirahatte olduğunu belirttim ve genci aydınlattım. Programın başından sonuna kadar, hatta Sami Güçlü Bey’i uğurlarken bile o genci bir daha görmedik. Belki Haşim’in Avrupa seyahatine dair zihnimizde bir şey kalmadı ama bu hatıramız dipdiri bir şekilde duruyor.

Bu şehrin çınarları, mahalleleri, sokakları, simitçisi, tatlıcısı, kitapçısı, kırtasiyecisi hepsi seni çağırır sen onlara uymaz mısın İbrahim Abi.

Son olarak İbrahim Abi ile ilgili dilek, temenni ve hatta dua makamında derim ki, İbrahim Abi Konya’mıza çabuk dönesin İnşallah.

Gökhan Özcan – İbrahim Demirci Hakkında…

Gökhan Özcan – İbrahim Demirci Hakkında…

Belki her şeyden önce söylenmesi gereken şey; İbrahim Demirci ismiyle birlikte aklımıza birden fazla anafikir cümlesi geliyor olmasıdır. Anadolu’nun çeşitli köşelerinde izler bırakan, taze dimağlarda muhtemel ki hatırası canlı biçimde yaşayan bir öğretmendir o. İnsana emek vermiş, gönüller tezyin etmiş ve alabilenlerin dağarcığına bu memleketin, bu toprağın, bu dilin inceliklerinden güzellikler damıtmıştır.

Edebiyat okulunun çalışkan talebelerindendir. Pakdil ustanın, dil konusundaki hassasiyeti ve titizliği bilinir, böyle bir kalenin burcuna İbrahim Demirci sancağı çekilmiştir. Belli ki doğuştan bellidir güzergâhı, yıldızı kelimelerle parlayan dil burcuna mensuptur. Velûd bir kalem erbabı olarak bilir herkes onu; denemeler, şiirler yazmış, ses getiren, derinlik taşıyan, zenginlik katan çevirilere imza atmıştır. İlgileri bundan çok daha fazladır. Bir yerde rastlayıp iki kalem muhabbet etseniz, etkilenirsiniz dünyasının genişliğinden. Hayret edersiniz; nasıl edip de bu kadar sessiz sakin takılıp gittiğine esaslı, ince, samimi meraklarının peşinden.

Dergilere gönül vermişlerdendir, sadece büyük şehirlerde yayınlananlarda değil, taşra kokusu, rengi, samimiyeti taşıyan dergilerde de rastlarız ona, yazdıklarına… Bu yönü istikrarlıdır özellikle, önemli gördüğünden, özel bir değer atfettiğinden olacak hiç boşlamamıştır dergileri.

Azmetmiş, dava bellemiş, dil öğrenmiş, öğrendiği dillerin hakkını da vermiştir. Sadece şiir çevirilerinde değil, gezi ve hatırat çevirilerinde de ilave bir tad ve güzellik vardır. Nizar Kabbani ve Adonis denince biraz da İbrahim Demirci hatırlanır.

Kelimelere karşı hiç bitmeyen, hiç eksilmeyen bir sevgisi, daha önemlisi bir vefası vardır. “Gönüllü bir dil işçisi” tarifi en çok onun üstüne yakışır ama yetmez. İşin aslı dilin hem zenaatkârı, hem sanatkârı olduğudur. Hem kanadı kırık kelimeleri itinayla avuçlarına alıp yuvalarına bırakır, hem bir saat ustası inceliğiyle onarır onları, hem renk renk boyar, kelimelerle müzeyyen kılar alemin kendine ait sayfalarını.

Güzel insandır velhasılı… Arada bir kitapçı dükkanında, bir dergi bürosunda rastlarım. Bir şeyler öğrenirim, anlamadığım bir şeyleri anlarım, kendime bir şeyler katarım. Bazen anlattıkları, bazen duruşu, bazen hayatını inceliklere adamışlığı, bazen ayrıntılardan bulup çıkardıkları, bazen bir kenara not ettikleri, bazen hepsinin bir araya gelmesiyle ortaya çıkan o fotoğraf, yani ‘bir güzel adamın portresi’ nakşolunur hafızama.

Küçük şeylerle mutlu olan, güzelliğin sabırla ince ince işlenerek inşa ya da imal edilebileceğini bilen, kanaatkâr, mütevazı ve fakat içinde alemler gizleyen asude zamanların asude insanları… Azaldılar, pek azaldılar. İbrahim Demirci, bu zamana değil, o zamana ait… On dakika önce bile çekilmiş olsa, bir parça sarartmak gerekir portresini… Kökleri onu doğrudan geçmişe, köksüzlüğün icadından önceki devirlere bağlıyor.

Allah uzun ömürler versin, yazsın, çizsin, o dilden alsın bu dile katsın, dil hassasiyetimizi diri tutsun. Ama bundan da önemlisi dolaşsın dünyamızda, bir yerlerde ona rastlayalım, iki satır muhabbet edelim, ikram ettiği adamlıktan bir şeyler nasiplenelim.

İbrahim Paşalı – Nuri Pakdil’i Yolda Bırakmayan Birkaç Arkadaşından Biri

İbrahim Paşalı – Nuri Pakdil’i Yolda Bırakmayan Birkaç Arkadaşından Biri

Aklımın ermediği, takip etmekte zorlandığım daha fazla özelliği var kuşkusuz… Ama İbrahim Demirci denildiğinde, benim aklıma özellikle iki nokta geliyor.

Bilmeyenler için hatırlatmalı ki, ne edebiyat tarihçisiyim, ne de akademisyen. Mütevazı bir okuruyum sadece.

Görebildiğim, anlayabildiğim kadarıyla, İbrahim Demirci’nin iki büyük özelliği var. Bu yüzden çok önemsiyorum onu.

O iki özelliğin iyi anlaşılabilmesi için de, sanırım biraz bugünlere nasıl geldiğimizi, o eski günlerin atmosferini hatırlamak gerekiyor. Necip Fazıl Kısakürek, Sezai Karakoç ve Nuri Pakdil çok zor şartlarda çıkardıkları dergilerle, yok denecek kadar az imkanlarla, adeta yoktan bir iyilik var ettiler, memlekete çok büyük iyilik yaptılar. Kubbenin yıkıldığı, nefes alıp vermenin zorlaştığı o toz duman günlerde, eserleriyle bir atmosfer var ettiler. O atmosfer olmasaydı, kendi gök kubbemiz altında değil, başka göklerin altında nefes alıp verecektik. Haklarını ödeyemeyiz.

Amma velakin, güneşin altında her şeyin gölgesinin olması gibi, bu “karizmatik” şahsiyetlerin de gölgesi, negatif etkileri oldu. Bunu istemeseler de… Kabahat onların olmasa da… Yanlış anlaşılmamak için, bu duruma “karizmanın tabiatı” diyelim. “Eşyanın tabiatı”ndan mülhem…

Ne yalan söyleyeyim, bu dergilerin haklarının ödenemeyeceğini düşündüğüm gibi, zaman zaman, şahsiyet öğüten değirmenlere de benzetirim onları. Bu edebiyat dergilerinde yazmaya başlayan gençlerin bir çoğunun saçlarına aklar düştü. Yıllar içinde eserler verdiler, kitap ve unvan sahibi oldular, ama ne yazık ki üslup sahibi olamadılar. Çünkü dergiyi çıkaran üstadın karizmasında boğulup gitti birçoğu.. Birçok edebiyatçı, mensubu olmakla övündüğü derginin/ekolün kurucusunun üslubunu taklit ediyor. Uzun yıllardır…

İbrahim Demirci’nin farkı, önemi burada ortaya çıkıyor kanımca. Mütevazı olması yanıltmasın, karizmatik büyüklerimizin bile yok edemediği bir şahsiyeti var onun. Şahsi zevkleri ve dertleri var… Nuri Pakdil’in çıkardığı Edebiyat dergisiyle yazmaya başladığını hatırlıyorsak, şu noktayı da hatırlamalı ve hatırlatmalıyız: Edebiyat dergisinde yazan birçok edebiyatçı Nuri Pakdil’in karizmasında boğulup gitmişken, Pakdil gibi yazıp konuşurken, İbrahim Demirci mütevazı şahsiyetiyle zoru başarmış, yol arkadaşı olmuştur ona.

İkinci özelliği de bu yol arkadaşlığı bahsi… Geçen kırk yıl içinde, arkadaşlıklarının nasıl seyrettiğini, görüşüp görüşmediklerini bile bilmiyorum. Açıkçası merak da etmiyorum… Sadece şunu görüyor, bunu biliyorum: Nuri Pakdil’in ta kırk yıl önce gördüğü ve gösterdiği ufka bakıyor İbrahim Demirci. Medeniyet kelimesiyle sadece bu ufku ima edebiliriz gibime geliyor. O yüzden, kendimce şöyle açıklıyorum bu medeniyet ufkunu: Dünyadan haberi olan ve dünyaya söyleyecek sözü olan. Nuri Pakdil, ortada küreselleşme ve bu kadar zengin iletişim kanalları yokken bile, dünyadan haberi olan, dünyaya verecek haberi, söyleyecek sözü olan bir insandı. Edebiyat dergisi, bu anlayışla kırk yıl önce yola çıkmıştı… O günün zor şartlarında sadece klasiklere değil, çağdaş edebiyata da açıyordu sayfalarını. Aynı sayıda, çağdaş Amerikan ve Arap edebiyatından örnekler olduğu gibi, Rus klasiklerinden de haberdar olunuyordu… “Sisteme muhalif olma”nın sadece mağduriyet hikayeleri anlatmaya indirgendiği ve buna da edebiyat denildiği yerde, –Nuri Pakdil gibi– buna tenezzül etmeyen İbrahim Demirci de çok kıymetlidir. Hem dünyadan haberdar oldukları hem de dünyaya söyleyecek sözleri olduğu için. Yerinde saymayan bu insanlar, aynı yolun yolcuları, yol arkadaşıdırlar. Kanımca. Bu öyle bir yol ki, o kadar çok yere uğruyor ki, örneklerle göstermek gerek büyüklüğünü: Arapçadan Nizar Kabbani’nin “Ben Beyrut” kitabını Türkçeye kazandıran da İbrahim Demirci’dir. Fransızcadan Roger Garaudy’nin hatıratını da…

Eserlerine ulaşmanın zorluğunu da konuşmasak olmaz… Sadece işini iyi yapmaya çalışan mütevazı bir şahsiyet olmanın cezasını hak edenlerdendir. Bugünün kötü Türkçesiyle söyleyecek olursak: “Pi-ar”ı olmadığı için, kumaşında “artistlik” olmadığı için, gösterişi sevmediği için, kıymeti yeterince bilinmemekte, mesela güçlü bir yayınevi bütün eserlerini okuyucuya ulaştırmamaktadır. Oysa mezkur edebiyat dergilerinden geride kalanlardan bir takım kurmaya çalışsak, o, kesinlikle ‘sahadaki’ ilk on birdedir…

Şunu da eklemeliyim: Buraya kadar, yarım yamalak söylemeye çalıştıklarımı, yani gördüklerimin, zanlarımın doğru olup olmadığını teyit etmek için Nuri Pakdil’i aradım. “Usta”yla istişare etmek, onun da fikrini almak için. Ancak onunla konuştuktan sonra, kendime sakladığım düşüncelerimi paylaşmaya kani oldum. Ben anlatırken, birkaç kere “doğrudur efendim” dedi ve ekledi:

–Sayın Paşalı, İbrahim Demirci’nin Edebiyat Dergisi’ndeki müstear adını biliyor muydunuz?

Bilmediğimi söylediğimdeyse, önce bunu not almamı istedi:

–Selim Yavuz.

Yavuz Selim değil, Selim Yavuz.

Müstear ismiyle müsemma imiş aslında, demeden edemedim sonra.

İşte böyle güzel bir tezat, işte böyle ters bir güzellik, işte gerçekliği ters yüz edebilen böyle bir espri…

Mahalle Mektebi – Nuri Pakdil ile İbrahim Demirci Üzerine…

Mahalle Mektebi – Nuri Pakdil ile İbrahim Demirci Üzerine…

 

Nuri Abiyi, Nuri Pakdil’i Ankara’da, evinde ziyaret ettik, İbrahim Demirci ile ilgili bir özel sayı hazırladığımızdan söz ettik. Söylemek istediği şeyler varsa memnuniyetle not edebileceğimizi belirttik. Lütfetti, söylediklerini kaydetmeye çalıştık. Umarız olmuştur.

“El kaldırdığınızda söyleyecek sözünüz vardır ya da bir itirazınız. İki kolunuzu birden kaldırdığınızda kalabalıklara da söyleyecek sözünüz vardır. Edebiyat dergisi böyle çıkmaya başladı: Meydana çıktık, iki kolumuzu birden kaldırdık: Durun kalabalıklar! Size söyleyeceklerimiz var. Baş kaldırdık: Duruma itirazımız var!

İbrahim Demirci’yi Üniversite öğrencisiyken gördüm ilk kez. 1974 yılının bahar günlerinden biriydi galiba. Edebiyat’ın yönetimevine Erzurum’dan, Mustafa Sarıçiçek’in selâmıyla gelmişti. Erzurum’da, Mustafa Sarıçiçek’in öncülüğünde canlı, devingen, katılımcı bir Edebiyat okur grubu vardı. Edebiyat dergisi okurundan dayanışma, atılım, katılım beklerdi, beklerdik. Erzurum’daki arkadaşlardan bir bölümü zamanla Edebiyat’ın yazarları arasına katıldı: Cemil Çiftçi, İbrahim Demirci, Ali Göçer, İbrahim Gafarlı, İlhami Çiçek, Fuat Altınsoy. İbrahim Demirci Mustafa Sarıçiçek’in sevgili arkadaşıydı, bizim de arkadaşımız, kardeşimiz oldu. 1975 yılı başından itibaren bize şiirlerini göndermeye başladı. Şiirlerden biri öne çıktı: “Bacalardan yükselen / Emeğin buğusuydu”. Edebiyat’ta yayımlanışı: Mart 1975. Başlangıç selâmla: Emeğe selâm, emeğe saygı. İbrahim Demirci zamanla Selim Yavuz oldu. Başka şiirler, denemeler, zamanla çeviriler geldi, Edebiyat’ta yayınlandı. O Ankara dışında oldu hep: Öğrenciyken Erzurum’daydı, sonra öğretmen oldu; Kırıkhan’da, Amasya’da, Ilgın’da, Konya’da bulundu. Yolu yılda birkaç kez Ankara’ya düşerdi, görüşürdük. Şimdi artık Ankara’da oturuyor, daha sık görüşüyoruz, hemen her gün telefonlaşırız. Eksik olmasın, bir gün yeni kitaplar almak gerektiğinde bu yükü ona yüklerim, o da seve seve alır getirir kitapları. Türkiye’nin insan fotoğraflarını çok iyi okuyan bir arkadaşımdır. Arkadaşlarımızı selâmla karşılar, kucaklarız, selâmla uğurlar, duayla göndeririz. “İnce yaşamaktır” bu.

“Marş yürürken bestelenir”.”

Seda Özbek – İbrahim Demirci…

Seda Özbek – İbrahim Demirci…

Bu iki kelimenin dimağımda işgal ettiği yeri, ruhumda bıraktığı izleri bir çırpıda, birkaç sayfada, bu istidatsız halimle nasıl anlatabilirim ki… Parmaklarım değil ama akmasına mani olamadığım gözyaşlarım anlatabilirdi belki. Kelimelerim, cümlelerim değil ama belki rüyalarım tercüman olabilirdi içimden geçenlere. Hafızam bir film şeridi gibi serilseydi gözler önüne birçok karesinde görülecek yüzü bir şey ifade ederdi belki.

Bir keresinde böyle olmuştu, bir seferinde de şöyle demişti gibi, Meram Fen Lisesi’ndeki bir edebiyat öğretmeniyle ilgili anekdotlar yazıp konuyu geçiştirecek kadar uzak değil ona ruhum. Daha derin, zamandan ve mekândan bağımsız bir gönül bağım var desem edepsizlik olur mu bilmiyorum. Meseleyi her ne kadar sınıf içerisinde yaşanan anekdotlarla sınırlamak istemesem de, şu anda, bu yaşta yani otuzumda belki yeni yeni idrak ettiğim birçok an canlanıyor gözümde İbrahim Demirci dendiği zaman. Onunla ilgili bir şeyler yazmak için bilgisayarın başına oturduğumda hatırıma gelen olaylar değil, yanlış anlaşılmasın. Kişiliğimi, bugünkü beni meydana getiren, hayatımın önemli bir döneminde, lise yıllarımda vuku bulan ve halen devam eden bir gözlemleme, değerlendirme, anlama ve öğrenme sürecinden bahsediyorum. Hakkaniyetin, dürüstlüğün, çalışkanlığın, tefekkür etmenin, dengenin, saygının, tevazunun ne demek olduğunu çok okumuşumdur, dinlemişimdir. Ama hiçbir okuduğum ya da duyduğum; hocamın, her şeye rağmen ders planına yazdığı konuları günü gününe işlemesi (öğrencileri ne demek istediğimi daha iyi anlarlar) ya da dönem sonunda seksen dörtleri seksen beş yapmayışı, dürüstlüğü ve hakkaniyeti daha iyi anlatamamıştır bana. Her saniyenin ne kadar kıymetli olduğunu, hayatın ilimle ne kadar doldurulabiliceğini, onu gözlemleyerek kavrayabilmişimdir ilk kez. Bir kelimenin evet sadece bir kelimenin, iki boyutlu bir koordinat sisteminde bir nokta değil, üç boyutlu koordinat sisteminde bir düzlem olduğunu ondan öğrendiklerimle idrak edebilmişimdir. Muhabbetin habbeyle münasebetini o hatırlatmıştır bana. Çocuk aklımla ürkütücü bulduğum örgüt kelimesinin, iki elin parmaklarını birbirine geçirerek örgülenmekten geldiğini gösterişi hâla gözlerimin önündedir. Buraya sığdıramayacağım daha birçok kelimeyle, aslında, merak etmeyi, kafa yormayı, düşünmeyi, bağlantı kurmayı, zihnimi sınırlandırmamayı öğretmiştir. Bir kelimenin, bir cümlenin, bir deyimin, bir atasözünün ve dahi hayattaki hiçbir şeyin tek bir anlamı olmadığına işaret etmiştir. Belki de ne kadar tefekkür edersem eşyanın o kadar anlamlanacağını hatırlatmıştır bana, bir lise talebesi iken. Karpuz kabuklarının çöpe atılmasıyla ilgili anlatığı bir hikâye, israf nedir, ne israftır soruma cevap olmuştur bugüne değin. Tevazu kelimesi onunla cisimleşmiştir zihnimde. Hâlihazırda İslam âleminin kanayan yarası olan İslamı hayata hayat kılmak ne demektir, bir hadis, bir ayet nasıl en ufak bir tasarrufumuza yön verir onda gözlemlemişimdir.

Bir öğleden sonra, derste, biraz mahzun halimi görünce tahtaya sarı tebeşirle yazdığı bir Şeyh Galip beyti hâlâ hüzünlendiğimde aklıma gelir ve beni teselli eder:

Yine zevrak-ı derûnum kırılıp kenâre düştü,
Dayanır mı şîşedir bu rehi sengsâre düştü.

Ve bilirim, zevrakın kayık, derûnun gönül, şîşenin cam, rehin yol, sengsârın taşlık olduğunu sözlüğe bakmadan, çünkü dün gibi hatırımdadır o an. Hiç eskimez, tozlanmaz hafızamda onun da içinde olduğu anılar. Bir mektubunda, -ilk mektuplarından birinde- ‘’Biz zaten arkadaş değil miyiz? “ cümlesi beni ne kadar mutlu etmiş, ne kadar onore etmiştir tarif etmem mümkün değil. Kendine güvenmekte güçlük çeken bir gence bunu söylemiş olması, arkadaşlık payesi vermesi, ne kadar önemlidir, ne kadar etki etmiştir o gence, kendisi bilir mi bilmem.

İbrahim Demirci’nin yazarlığı, şairliği ile ilgili söz söylemeye ne ilmim yeter ne de izanım. Yazdıkları, şiirleri, çevirileri eminim ki teknik anlamda çok değerlidir. Ya da Nuri Pakdil, Cahit Zarifoğlu, Erdem Beyazıt, Nizar Kabbani, Halil Cibran gibi daha başka isimleri ilk ondan duymuş olmam eminim ki önemlidir yazarlar, şairler nazarında. Ama benim lugatimde İbrahim Demirci’nin manası bunların çok daha ötesinde. Benim için lise yıllarımda Ay Burcu’nda okuduğum bir mısranın bende uyardığı etki, Yaralı Yazılar’da okuduğum bir denemenin zihnimde açtığı kapılar, Hay Hay Hayat’ın hayatıma kattığı anlam daha kayda değer. Mesela şu anda anlıyorum ki, biraz feminist yanım o zamandan beri varmış. Bunu Ay Burcu’ndaki “Varlığını varlığıma yaslayan yârim” mısraını okuduğumda duyduğum rahatsızlığı hatırlayarak anlıyorum. Neden varlığımı varlığına yasladığım yârim değil deyip, bunu bir kadın-erkek meselesi haline getirip sorgulayışım geliyor aklıma. Ama şimdi evli biri olarak baktığımda, varlığımı başka bir varlığa yaslamanın huzurunu buluyorum aynı mısrada. Ya da burada, Arizona’da doğup büyüyen Onurcan adında bir öğrencimin kendini Johnny diye tanıtması, bana “Cat Yusuf’a geldi, Can nereye gidiyor?” yazısını hatırlatıyor ve hayıflanıyorum birçok kitabımın elimin altında olmayışına ve sadece hafızamdaki kırıntılarla yetinmek zorunda oluşuma. Halimizden, şartlarımızdan memnun olmadığımız için kelimelerle oynayarak kendimize yeni ünvanlar, yeni haller giydirdiğimiz zamanlarda, küçük bir düzeltme notu geliyor aklıma ve gülümsetiyor beni; “Afedersiniz, bakkal dükkânı değil, marketmiş.” Bazen kızıyorum kendime, her okuduğum yazıda en ufak bir gramer hatasından rahatsız oluşuma, her yazıya bu anlamda eleştirel bakmama. Ama benim suçum değil; kantin duvarında asılı, her çarşamba günü yenilenen duvar gazetesinin suçu. (Bu farkındalık benim hatasız yazabilmem anlamına gelmese gerek.)

Dedim ya benim için İbrahim Demirci’yi tanımak hâlâ işleyen bir süreç. Bir öğretmen olarak, nasıl daha iyi bir öğretmen olabilirim diye düşünürken, öğrencilik yıllarıma geri dönüyorum. Hangi öğretmenimi sevmiştim, neden sevmiştim diyorum. İlk aklıma gelen lisedeki edebiyat hocam oluyor. Neden, diyorum? Çünkü iyi bir öğretmendi; anlattığı konuyla ilgili her şeyi bilen. İyi bir yazardı, iyi bir şairdi, iyi bir örnekti, iyi bir okuyucuydu, iyi bir dinleyiciydi, iyi bir düşünürdü, iyi bir arkadaştı… Aslında diyorum belki de tek bilmem gereken İbrahim Demirci iyi bir insandı.

Vural Kaya – İyilik Ülkesine Adanmış Bir Ruh

Vural Kaya – İyilik Ülkesine Adanmış Bir Ruh

İbrahim Demirci, tek başına bir meşveret makamıdır. Yüzü, etkili ve çarpıcı gelmez ilk bakışta fakat bunu, bu iki izlenimi, intibaı zamana yayar. Muhatabının alacağı dersler gizlidir encamında. Usul usul “usül” damıtır başka yüreklere; serapa tevazu ve kalenderdir. Budur onur abide gibi kalpler arasında yükselişi. İnsaniyete zenginlik katan insaniyeti budur. Hiç hile yapamadı dünyaya karşı, yapmadı daha doğrusu. Us zenginliğini çarpıcı kılarak insan avcılığına soyunsa bu alanda, yani ki demagog olma yolunda hayli başarılı olabilirdi. İmtina eder böylesi işlerden. Kendisini bile tanıtırken sessiz, dervişâne tavrı belirir hemen; dostlarını bile endişeye düşürür tanışma merasimleri.

Onun bence, en büyük birikimi bilgisi değildir. Bilgi, sanatçı kişiliği elbette etkendir İbrahim Demirci olmakta fakat hocanın insanı etkileyen bakışı ve tepkisinin müspet yahut menfi olduğunu anlayamadığınızda gözünüzde gittikçe büyüyen bir suret gibi oluveriyor. İnsana sorsak kayıtsız şartsız bir insandır o derler; fakat kaygısız görünen kaygı şahlanır durur iç ülkesinde. Değerler dünyasıdır bu. Anadolu’dur. Müslümanlardır. İnanç dünyasıdır, doğruluğunu ve inancını edebiyat dünyası gibi görselleştirebileceği mümkünlü bir ortamda dahi kullanmaz. İçtinap eder, ar duyar bundan. Anadolu’da yetişmiş dil yeteneği yüksek bu mustarip bakışlı adamı kendi cenahı bile yeterince tanımış, kabullenmiş ve göklere çıkarmış değildir. Ondan yoksundur onun adını bilenler de.

İbrahim Demirci, dostluktur. Dostluk kitabında sayfaları çevrildikçe ağır ağır keşfedilebilecek bu mustarip ruhun yankısını nadide okur ele geçirecektir. Popüler, artistik dille hüner sirkinden gösteriler arz etseydi yaşarken şöhrete koşarak alkışlarla omuzlara alınabilirdi. Popüler, güncel ve artistik maharetler yoksunur. Fıtraten bu patikalarda gezinmesi mümkün kılınmamış modern bir derviştir o. Yüzündeki sıradanlığı onun modern dervişliğine doğuştan yaratıcı tarafından hamledilmiş gibidir. Bu yaratıcının lütfu gibidir adeta.

İbrahim Demirci, yaşarken yapamadıkları üzerinden yükselişte bir ruhtur hâsılı. Herkesin koştuğu, varıl onda hâsıl olmak istediği şeylerden uzak durarak bu kadar büyük bir dilcidir, bu kadar büyük bir mümindir. Yaşadığımız dünyaya ait olamayacak kadar iyilik ülkesine adanmıştır. Elinde hesap cihazlarıyla dolaşan günümüz insanının yanında adeta bir ucube kalmıştır. O, yaşadığımız dünyaya hiç ait olmadı, olamadı. Dolayısıyla modern olamadı, hiçbir zaman da olamayacak. Hiç tanımadığı halde âşık olmuş bir genci tiyatroya götürüp, onun kalbine ferahlık damıtmak için o gence mesai harcayabilmek kadar insanın payına düşmüştür? Uzak bir beldede yaşayan ve şiire yeni başlamış bir gencin –henüz ulaşım-iletişim günümüz kadar yaygın olmadığı bir dönemde-dergi ve kitaplarını bir araya getirerek onu onore etmek adına aylık ona gönderide bulunabilir?

O ailesiyle, çocuklarıyla daha da büyüyen, yalınlaşan bir zenginliktir insanlık namına. Kızgınlığı, öfkesi kendi adına değildir; dil kullanımının çapula bulaştırılması hep incitir kalbini; öfkesini, susarak bu hassas değerlere harcar. Çocuklarını da edebiyat, sanat tutkunu yetiştirmiştir. Metazori kurslarla, kişisel gelişim değersizlikleriyle değildir bu yetiştirme. Kendisini edebiyata, sanata, inanca adamış bu kalender meşrep zatın gündelik duruşu bir temsil değer olmuştur bütün aileye de. Ailesi edebiyattan, sanattan, değerlerle kuşatılmaktan muttalidir. Asla kayıtsız kalmazlar, kalamazlar. Karşılarında capcanlı bir büyük rol görürler ve bu rol kendi damarlarına akıvermiştir saflıkla.

O bir dil burcudur. Bir mecliste konuşurken bunca edebiyatçılığına, dilciliğine, çeviri kabiliyetlerine rağmen kendisini gizler, fâş eylemez; faraza bir hadsiz olsa ondan gizler kendisini, ona aşikar olmak istemez. Önce dinlemesini bilir, eleştirelliğini naif bir dille ve incitmeden yapar. Öyle ki bunu meclisin hadsizi anlamaz, anlayamaz bile; ahmaksa o hadsiz, hocanın kendisine iltifat ettiğine bile hükmedebilir.

Toplumdan uzak durur sanırsınız, öyle değildir, nakış nakış içine işlenmiş bir kalbi vardır insanlığa, halka, topluluğa yahut topluma… O tek başına koskoca bir topluluktur böylece. Topluma kendi iç topluluğuyla gelip selam verir. Aşinadır. Yabancılaşmak aklının ucundan bile geçmemiştir. Bilakis yabancılaşanları uyarır, geçmişini hor görmekle işe başlayanları dil denemelerinde iğreti bulur. Bizim dilcimizdir. Bizdir. Bizdendir. Şairdir. Denemecidir. Bizim sanatçımızdır. O gün boyu dilimizi onarır. Toplumun dil ve değerler ile sanatsal ceketi iğreti bir halde görünürse gidip o ceketinin yakasını düzeltir, hatırlatır.

İnsanoğludur İbrahim Demirci; insansoyludur.

Ümit Savaş Taşkesen – Kar Saçlı Kral (Gecikmiş Bir Tanışıklığın Kısa Hikayesi)

Ümit Savaş Taşkesen – Kar Saçlı Kral (Gecikmiş Bir Tanışıklığın Kısa Hikayesi)

90’lı yıllardı ve henüz gençtim. İnsanlığı kurtarma hayalleri ile yaşarken birden bire bir üniversite bırakılmış, yarına dair umutlar kalmamış, bütün zihinsel formasyonları formatlanmış, anne eline baba cebine bakar hale geri dönüş. Yaşamayı istediğim hayat ile yaşadığım hayat arasındaki uçurum gözümü karartıyor, gönlümü daraltıyordu. O karaltı ve daralma zamanlarında neler hissedip neler düşündüğümü ancak karaladığım notlardan hatırlayabiliyorum. Bosna ve Çeçenistan bizim içimizi kanatıyor, öfkemizi artırıyordu. Bir şey yapamıyordum.

1994 devalüasyonuyla cebindeki yirmi doların Türk lirası karşısındaki artışına sevinen insanlar vardı. Yeni Şafak’ın yerel bir gazete sanıldığı ve “Türkiye’nin Birikimi” iddiasıyla çıktığı zamanlardı. Her bayide bulmak mümkün olmuyordu. Ben Malatya’yı ve üniversiteyi terk etmiş, İstanbul’da Rumeli Hisarının karşısında, boğazın kıyısında, kazanamadığım üniversite sınav sonucunu öğrendiğim an, boğazın derinlikleri beni çağırıyor sanmıştım. Atamadım kendimi sulara…

Pastanede İsmet Özel

Üniversite kitapları yerine kendi “okuma serüveni”mi inşa eden kitaplar okumuştum. O dönem okuduğum kitaplardan ve uzaktan şahit olduğum savaşlardan yorgun düşmüştüm. Şimdi o kadar yorgun düşmüyorum, yazık! Pastanede çalışıyordum. Boşta geçen bir yılın ardından bedenen yorulmak iyi geliyordu o dönem, çünkü düşünmemeyi sağlıyordu. Yoruluyordum ve uyuyordum ama yine de okumaktan kopamıyordum..

Geceleri dondurma paketlerken kaset çalarda İsmet Özel’den şiirler dinliyordum. Dondurma imalatı ve satış zamanları arasında bulduğum boşluklarda Yeni Şafak okuyordum. Gazeteyi bitiremediğim için, sonra okumak üzere saklıyordum. İsmet Özel ve Ali Bulaç’ın bir arada yaşama tartışmaları üzerinden gerçekleştirdikleri yazılar, Mustafa Özel, Rasim Özdenören, Mehmet Efe derken Dil Burcu’nda İbrahim Kardeş, haftada bir yazdığı yazılarla dikkatimi çekiyordu. Kimdi, bilmiyordum. Yazılarındaki dil duyarlılığı, kelime ve kavramlarla uğraşması, yazılarını temellendirmesi, çıkardığı yorumları beğeniyor, eleştirilerine katılıyor, yeni şeyler duyuyor, öğreniyordum.

Günler böyle geldi, geçti. Çalışmaktan yoruldum. Cuma günü dondurma tezgahını bırakıp üniversite sınavına girmek üzere K.Maraş’a gittim. Bir mizah dergisi alıp sınava girdim. Rahattım çünkü beklentim yoktu. Uzun soruları okumaktan sıkılınca karikatürlere bakıyordum. Garip bir şey oldu, üniversiteyi kazandım. Kader beni Konya’ya gönderiyordu. Sohbetinden her zaman keyif aldığım şair yazar ağabeyim Duran Boz (Ömer Erinç) Bahçelievler Parkında bana Konya’da görmem gereken bir isim olduğunu söyledi: İbrahim Demirci. Bahçelievler Parkı, K.Maraş’ta şair ve yazarların, okurların buluşma, konuşma ve sohbet mekanıydı.

Karşılaşma

Referans verilerek gerçekleştirilen tanışmalardan hoşlanmadığım için ihmal ettim İbrahim Demirci’yi ziyaret etmeyi. İbrahim Demirci’nin yazılarını İbrahim Kardeş olarak okumaya devam ederken bir türlü kendisini ziyaret etmemiş/edememiştim. Zihnimin bir köşesinde seyyalen gezinen bir düşünce: yolumuzun ne zaman kesişeceği üzerineydi. Dört yıl boyunca karşılaşmak mümkün olmadı.

Üniversiteyi bitirdim ama Konya’da mukimliğim sürüyordu. O dönemde yine Konya’da Biyoloji okuyan Ömer Yalçınova ile aynı evde kalmaya başladık. Bir gün İbrahim Demirci ile buluşacağını söyledi. Zamanı gelmişti sanırım. Rampalı Çarşıdaki Ütopya Kitapevine gelecekti, gittik. Biz biraz erken gelmiş, kitaplara bakıyor, çay içiyor onu bekliyorduk. Bir ara içeriye uzun boylu, dalgalı, kırdan daha çok beyaza çalan renkte saçları ile takım elbiseli, elinde içi kitap dolu çantası olan bir adam girdi kapıdan. Selamlaşmamız ve ilk tanışmamız böyle oldu. Selamlaşmış, çok konuşamamıştık. İlk intibam, çok konuşkan biri değil gibiydi.

Kapıdaki Süpriz

O zamanlar Ömer Yalçınova Atlılar dergisinin Konya temsilciliğini yapıyordu. Derginin Konya toplantısı gerçekleştirilmişti. Osman Özbahçe, Hakan Arslanbenzer, Hakan Şarkdemir, Murat Güzel, Vural Kaya gibi isimleri hatırlıyorum. Toplantıya İbrahim Demirci de gelmiş, bir kenarda oturup konuşmaları dinlemişti.

Toplantı bitmiş, sigara ve edebiyat dolu koyu bir sohbet başlamıştı bizim evde. Ev belki de tarihinin en kalabalık dönemini yaşıyordu. Her şey güzeldi ama ev sahibi olarak bu kalabalık grubu nasıl ağırlasak, ne ikram etsek diye düşünüyorduk ki İbrahim Demirci geldi. Yanında herkese yetecek, ertesi gün dahi bizi doyuracak kadar etliekmek yaptırmış. Ne süpriz…

Benim için İbrahim Demirci tanışıklığı ve zihnimde bıraktığı ilk etki “kendisinden beklenilmediği bir anda yaptığı, düşündüğü ya da söylediği bir söz, eylem, karakter, okuma aşkı ve iyilik. Söz ustalığı yanında bir karar ve eylem adamı. Yapılacak işe inandığında taşı elinin altına koymaktan çekinmeyen, yüksünmeyen, yanınızda desteğini hissettiren bir ağabey, arkadaş, dost yerine göre baba…

Sözün, düşüncenin ya da edebiyatın en iyisini söyledikleri, düşündükleri ya da yazdıklarını iddia edenlerin içinde bulunduğu handikap, yaşadıkları ile yazdıkları arasındaki mesafedir. Ben böyle bir çelişkiyi, İbrahim Demirciyi daha yakından tanıdığım on yıllık süreç içerisinde görmedim. O’nu kitapları, yazıları ya da şiirleri üzerinden tanıyıp sevmiş dahi olsanız dahi tanıştığınızda kişilik olarak yazdığı ve söylediği şeylerden daha öte bir insan, bir karakter olduğunu görebilirsiniz.

Çay ve Sözlük

İlk tanışıklıkta biraz mesafeli ve soğuk gibi görünür. Evinde yaptığımız ilk iftarda ben öyle düşünmüştüm! Çok az konuşuyordu. Sorularımıza kısa cevaplar veriyordu ve sofrada bir sessizlik oluyordu. Zamanla alıştık… Sizden hoşlanmadıysa dahi çok belli etmez ama daha az ilgi gösterir. Beğenileri, hayretleri ya da kızgınlıkları mimiklerine, havaya kalkıp inen kaşlarına, göz kapaklarının açısına ve gülümsemesine yansır. Güzel, içten bir gülümsemesi vardır. Öfkelendiğinde kaşlarının çatılıp söylendiğine şahidim. Çok fazla taşan bir öfkesini görmedim. Kontrollüdür.

Ben onu her zaman çay ve sözlük ile birlikte anımsarım. Elinden çayı ve okumalarından sözlüğü eksik etmez. Ansiklopedi karıştırması da ilginç gelmiştir bana mesela. Evlerde bir zamanlar dizi dizi vitrinleri süsleyen, gazetelerin verdiklerinden tutun da özel olarak alınmış olanlara kadar bulunan ansiklopedilerin “ev ödevleri” dışında açılıp kullanıldığını düşünmezdim çünkü. Tarama sözlüklerinden kelime araması da ilginç gelmişti. O zamana değin hiç tarama sözlüğüm olmamıştı ve ne işe yaradığını da bilmiyordum doğrusu.

Ortak Suskunluk

Konya’daki evinde kendisini ziyaret ettiğim zamanlarda aklımda kalan şey Demirci ile “ortak suskunluklarımız” olmuştur. Ben onun kitaplığında keşfe dalmış, çeşitli kitapları karıştırıyorken o bilgisayarında bir şeyler yazıyor ya da okuyor olurdu. Bunlar ya o dönemde üzerine çalıştığı doktora tezi olurdu bu ya Hece dergisinin dosyalarından birisine hazırladığı bir yazı, söyleşiye verdiği cevaplar ya da diğer dergi yazıları. Ben çalışmasını bölmek istemezdim. Bulduğu ya da karşılaştığı ilginç bir şey olduğu zaman benimle paylaşırdı. Yeni bir kelime ya da kavram ise sözlüğe bakar, kelimenin doğru kullanılıp kullanılmadığını, ne anlama geldiğini, aslında ne olması gerektiğini, kullanımının yanlış olduğunu vs. paylaşırdı. Masada çay bardağı yarım ocakta altı ısınma modunda yanan bir çaydanlık mutlaka bulunurdu. Çaydanlıktaki çay son damlasına kadar içilir, arkasından yenisi demlenirdi ama çay hep olurdu.

Böyle suskunluk anlarında, benimle paylaştığı bir anısı, benim unutulmazlarım arasındadır. Kendisi bilgisayarda çalışıyor, ben yan kanepede elime aldığım bir kitabı okuyorken, fonda oğlu Alişan Demirci’nin derlediği Ruhi Su arşivinden şarkılar çalıyordu. “Erzurum dağları kar ile boran” türküsünü söylemeye başladığı zaman birden bana dönüp “biliyor musun” dedi “ bu türküyü babamdan dinlemiştim. Mırıldandığını hatırlıyorum. Hayatında hiç radyo dinlememiş bir adamın, babasının, bu türküyü bilmesi, söylemesi ilginç değil mi? Askerken olabilir” diye de eklemişti galiba… O an, beni neyin etkilediğini bilemiyorum: şarkı, hatıra, küçük yaşta kaybetmiş olduğu babasının hatırası, babasının o şarkıyı bilmesindeki gizem, babamdan bir türkü dinlememiş olmamın üzüntüsü… Ruhi Su’yu ya da o türküyü dinlediğimde aklıma hep o an gelir.

Onunla tanışıncaya kadar ve sonrasında da kendimi genelde iyi bir kitap okuru olarak tanımladım. Yazmaktan daha çok okumaktı benim işim. Okumalarımdan yazıya dönüşen şeyler olurdu ama bu daha çok kendime aldığım notlardı. Zamanla bu yazdıklarımı kendisiyle paylaşmaya başladım. Sonra, bu yazdığım yazılardan birisini www.40ikindi.com sitesinde yayınladı. Yazılarımın yayınlanması gerektiğini söyledi. Okurluktan okur-yazarlığa geçiş yapmamın vesilesi İbrahim Demirci’dir.

Yazar-Şair kişiliğinin ötesinde İbrahim Demirci bir aile reisidir. Baba rollerini başarıyla götürmüştür. Yolunun kesiştiği kişilerin hayatı üzerinde her zaman olumlu değişimlere yol açan bir etkisi vardır. Yakından tanımış olmanın kesinlikle büyük bir şans, lütuf olduğunu düşündürtecek etki oluşturur, esinler verir.

Hatıratlar üzerine özel bir ilgisi vardır. Subjektif de olsa bireysel tanıklıkların dönemsel ayrıntıları içerdiğine, kişinin yaşam tecrübesinin öldükten sonra kendisiyle yok olup gitmemesi gerektiğini, bu şahitliklerin mutlaka bir şekilde yazıya geçirilmesi gerektiğini düşünür. O’nun vesilesi ile hatırat ve biyografi, otobiyografi türü kitaplar üzerine yoğunlaştığım bir dönem olmuştur. Çok yoğun olmasa da bu hala devam eder.

O, bir açıdan, bilgisayarda arka planda çalışan programlar gibidir. Baktığınızda çok sakin, ilgisiz ve kaygısız görünürken yapılması gereken işlerle ilgili işlemleri telaşa vermeden yapıp planlamaktadır.

İbrahim Demirci denilince gazete ve kesilmiş kupürler gelir benim aklıma. Bir çok gazeteyi, eklerini, dergiyi, yeni çıkan yayınları, kitapları takip eder. Gazetelerden önemli gördüğü haber ve köşe yazılarını keser, dosyalar Konya Fen Lisesinde yıllarca çıkarmış olduğu duvar gazetesine asardı. O duvar gazetesini kaç yıl çıkardığını bilmiyorum.

Okumalarını tek yönlü olarak yapmaz, Arapça ve Fransızca haberleri, edebiyat yazı ve dergilerini de takip ederdi. Dil öğrenme konusunda kendi çocuklarını da çevresindekileri de teşvik eder. Bu çok yönlü okumalar hakikatin kavranışında tek boyutlu ve çiğ yaklaşımları aşan bir noktaya taşımıştır İbrahim Demirci’yi.

İnandığı siyasi düşünce ya da içerisinde yer aldığı akım karşısında dahi eleştirel tutum takınabilen, bunu rahatça dile getirebilen eleştirel yaklaşımı ve okumaları onu statik olmaktan koruyup dinamik ve diri tutmuştur. Bu anlamda düşünsel bir istikameti ve duruşu nettir ve belirli kalıplara takılıp kalmaz. Kendisinden ilk bakışta beklenmeyen radikal sayılabilecek çıkışları ile çevresindekileri şaşırtır.

O benim için “Beyaz Saçlı Kral”dır. Şimdi Londra’da bu yazıyı yazarken Konya akşamlarında, İbrahim Demirci’nin evinin balkonundaki oturmaları, çayı, sohbeti ve devamında Beyza Demirci’nin sesli okuduğu kitaplar… Daha uzun oturup daha sık dinleme yapsaydık ne iyi olacakmış…

Geç tanışıklığın kısa hikayesi şimdilik bu kadar. Bu hikayedeki iyi niyetli, altın kalpli “kar saçlı kral”ı, eşini ve çocuklarını tanımış olmaktan memnunum…