Kitaplık

Faruk Turğut – Mahalle

Faruk Turğut – Mahalle

Mahalle geçmişten günümüze kentin olduğu kadar toplumsal yaşamında temel birimi olarak var olagelmiştir. Mahalle hem mekânsal olarak 01hem de insanların bu mekân yoluyla kentle oluşturdukları ilişkiler vesilesiyle kentin özüdür, yaratım yeridir. Öte yandan mahalle birey ile toplum arasında köprü vazifesi görür. Bireyin toplumsal alana çıktığı, ötekilerle karşılaştığı ilk yerdir mahalle. Şüphesiz dünyaya yeni gelen bireyin aile içerisinde toplumsallaşmaya başladığı, bu süreci tattığı doğrudur. Ancak esasen doyum yeri mahalledir. Hayatın, insanın içine sızdığı yerdir mahalle. Kendinden olmayanlarla karşılaştığı, ötekilerle iletişim kurduğu yerdir. Birey burada kendinden olmayanın gözünden, onların verdikleriyle bakmayı öğrenir hayata.

Mekânın insan etkisiyle toplumsal bir nitelik kazanmasının en güzel ve somut örneklerinden bir tanesi olmasına rağmen mahalle, bugüne dek toplumsalı ya da toplumsala dönüşen ikonu edinen sosyolojinin nazarında hak ettiği yeri edinememiştir. Sadece sosyoloji değil birçok alana dair malzemeyi geçmişten bugüne saklı tutan mahalle ile akademik çevrelerce yeteri kadar ilgilenilmemiştir. Köksal Alver,“Mahalle: Mahallenin Toplumsal ve Mekânsal Portresi” adlı kitabında tarih, edebiyat ve mimarlık literatüründen de yararlanarak gerek genel hatlarıyla gerek gündelik hayatta iken çok dikkat edilmeyen, buna karşın birey üzerinde önemli etkilere sahip en küçük detaylara varıncaya kadar göz önünde bulundurarak mahalle üzerine geniş ve kapsamlı bir sosyolojik değerlendirme yapmaktadır.

Kitap üç bölümden oluşmaktadır. “Mahalle Kurmak” adını taşıyan birinci bölümde yazar mahalle imgesinin kent ve birey ekseninde idari ve toplumsal yönlerini, mahallenin tarihçesini,dönüşümünü, mahalle isimlerinin hikayesini,mahallenin kişiye verdiği kimliği ve oluşturduğu toplumsal aidiyeti, mevcut mahalle türlerini ve nihayetinde günümüzde mahallenin karşı karşıya kaldığı güvenlikli siteler ve kentsel dönüşüm konularını incelemektedir. Mahallenin dünden bugüne süren bir hayat alanı olduğu, dolayısıyla dönüşerek, değişerek günümüze kadar geldiği ifade edilmektedir.

“Mahallede Yaşamak” adlı ikinci bölümde yazar, mahalle yaşantısını ve bu yaşantının bileşenlerini üç alt grupta irdelemektedir. İlk olarak mahallede yer alan mekânlar, insan eliyle yapılan ve yine insan eliyle toplumsallık kazanan, insanlarla ve birbirleriyle olan ilişkiler bütünüyle mahalleyi var eden mekânlar ele alınmaktadır. Sokak, ev, cami, çarşı, kahvehane,bakkal, park gibi mekânsal unsurlar birçok yönüyle analiz edilmektedir. Yazar bu bölümde ayrıca mahalleyi mahalle yapan, onu fiziki bir yer, birim olmaktan çıkartarak bir mekâna,sosyal bir alana dönüştüren insanı, orada yaşayan mahalle insanlarını incelemektedir.Burada mahalleli kimliğinin yanında imam, muhtar, bekçi, deli, kabadayı gibi kişiler analiz edilmektedir. İkinci bölümde son olarak mahalle kültürünün oluşumunu ve dolayısıyla mahallenin yeniden üretimini sağlayan insani ilişkilerin ve sosyal geçişlerin zemini olarak“mahallede gündelik hayat” ele alınmaktadır.Bu başlık altında ise sosyalleşme, komşuluk,sohbet, yardımlaşma, dedikodu gibi gündelik hayat halleri tartışılmaktadır.

Kitabın “Mahalle Algısı” olarak adlandırılan üçüncü bölümünde ise nitel araştırma yöntemleri çerçevesinde bir mahalle araştırması gerçekleştirilmektedir. Konya sınırları içerisinde farklı bölgelerde bulunan,farklı özelliklere sahip seçilen mahallelerde meslek, cinsiyet, yaş, eğitim ve gelir düzeyi bakımından farklı katılımcılarla derinlemesine görüşmeler yapılarak elde edilen bulgular temelinde mahalle algısı, mahalle duygusu,mahalle ilişkileri ve mahallenin değişimi analiz edilmektedir.

Köksal Alver, bu eseriyle mahalle adına bugüne kadar ortaya konulmuş yapıtlar arasında gerek mahalleyi farklı bakış açılarıyla ele alması,gerekse bütünlüklü bir mahalle portresi ortaya koyması, bunun yanı sıra bugüne kadar el değmemiş olan öğelerini de analiz etmesinden ötürü farklı bir yerde bulunmaktadır. Bu özelliğiyle bugüne kadar büyük oranda diğer sosyal bilimlerin, bilhassa tarihin sınırlarında kalan bu alanda büyük boşluğu doldurmakta, dahası mahalle üzerine yapılacak yeni tartışma ve araştırmalara da kapı aralamaktadır.

Köksal Alver, Mahalle Mahallenin Toplumsal ve Mekânsal Portresi, Hece Yayınları, Ankara, 2013

Etiketler
Devamı

Benzer Yazılar:

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Adblock Detected

Please consider supporting us by disabling your ad blocker