Seyyâh-ı Hayrân Ziyâ Çelebi – “Der Beyân-I Evsâf-I Cezîre-İ Kıbrıs”

Seyyâh-ı Hayrân Ziyâ Çelebi – “Der Beyân-I Evsâf-I Cezîre-İ Kıbrıs”

Seyyâh-ı âlem ve nedîm-i benî âdem, Ziyâ-yı bî-riyâ, şehr-i Rebîu’l-evvelin evâilinde hânemde alâ vechi’l-meskenet yatur iken nefsime “Seyâhat ferâhluk tevlîd ider, ya bu âhir eyyâm-ı şitâyu ısıcak bir beldede geçirsem nic’olur acep?” deyûben cezîre-i Kıbrıs’a azm-i râh eyledüm kim hakîrin ol cezîrede ba’zı ahbâb ü yârânı olmaklığun ânlaru arayup hakîrin yola revân olmaklığun haber eyledükde begâyet mesrûr olûben hakîri intizâra şurû’ eyledüler. Hakîr dahî ol cezîreye evvelen seyâhat itmedüğünden merâk ü sürûrı tezeyyüd idüp hemân câzip bir tayyâre şirketi aramağa koyuldum. Bir nice şirketleri bahseyledükde PEK-AZÎZ nâm şirketin tayyâre seyâhat ücretlerinün mütenâsib ü murahhas olduğun tesbît idüp temâm yüz yigirmi akça-yı Tayyîbî îfâ eyleyüp zehâb ü iyâb bitâka-i tayrân te’mîn itdüm ki ol bitâkalara lisân-ı cedîdde BİLET dirler. Ol şirkete niçün PEKAZİZ dindüğin suâl eyledikde ise, ücretlerinün murahhas, hizmetlerünin dahî ziyâdesiylen muhkem ü mümtâz olduğu vechile böyle tesmiye eyledüklerinden bahs itdiler.

Ol bu cezîre-i Kıbrıs bahr-i sefîdin vasatunda bulunub evvelemîrde çihâr-ı yâr-i güzînden –rızvânullâhi teâlâ aleyhim ecmaînhazret-i Osmân zi’n-nûreyn efendimüz rûzigârunda fetholunub cümle küffâr İslâmluğun ulviyyetin idrâk idüp himâyeye girmişlerdür. Peygamber efendimüzün halasu bulan Safiyye Hâtun dahî “halasultân” nâmıylan kısm-ı Urûm’un Larnaka nâm beldesindeki türbe-i pâkinde medfûndürür kim cezîre cümle teberruk ü selâmetün ol bu Hala Sultân Hâtûn’a medyûndür. Âna kavm-i Urum dahî ta’zîmde bulunurlar.

Beyt:

Alem-i hilm ü silm olûben müyesser boldı feth, ahdinde, Zi’n-nûreyn Osmân’a;
Ashâba makber ü merkad oldu cezîre, hala-i Ahmed Safiyye Sultâna…

Asr-ı saâdetün mâba’dinde cezîre-i Kıbrıs tahakküm-i küffâra dûçâr olduysa da takvim-i Îsevînün 1571 senesinde Devlet-i âl-i Osmân’dan ü kavm-i necîb-i Etrâk’in kâidleründen Lala Mustafa Paşa hazretlerinün sa’y ü himmetleriylen fetholûben kirâren İslâmluğun ü Türklüğin hukmüne girüb sulh ü selâm bulmış, ahâli-i Benâdik dahî kavm-i necîb-i Etrâk’e mutî’ olmuşdur. Devlet-i Aliyye acze düşüb hitâm buldukda cezîre Urum hâkimiyyetüne girmüş sulh ü selâmun dahî ahâli-i Etrâk’in fevkine dûd-i siyehler çökmüş, nice zulumât vâki’ olmuş, nice ma’sûmcuklar Urum çete vü hiziplerünün savletiylen şehîd olmuş, hâneler harâb, cisimler bîtâb düşmüşdür. Cenâb-ı lemyezel cümle nâsı Urum savletünden hıfz ü sıyânet buyursın, Âmin…

Vaktâ ki târîh-i beşer bin dokuz yüz yetmiş dört sene-i Îsevî’ye irişdü; işbu Urum savletlerü vü ezâ vü cefâlaru hadd-i tahammüli mütecâviz oldukda Devlet-i Aliyye-i Türkiyye’nün hukûmeti vü asâkir-i mansûresü cezîrede vâki’ hâdisâta vaz’ı yed eyledü. Çün kim Türk’ün töresünde karındaş ü dindâşa muâvenet vü âciz ü mağlûba nusret eylemek esâsdürür. Ol vakıt hukûmete Sadr-ı a’zam HAZIMSIZ ECEVİTZÂDE BULEND –

emleallâhü fâhü bi’t-türâbriyâset itmekde idi. Sadr-ı a’zam vekîli vü muâvin-i evveli dahî KOZÂNOĞLU ERBAKAN NECMÜDDİN HÂCE –tayyeballâhü serâh ü azze nasruhû vü zîyde kadruholub, emr-i harekâtı virmiş idi. SANCÂRÎ SEMİH PAŞA-ravvehallahü ruhahu ve kabrehukıyâdetündeki asâkir-i mansûre-i Muhammediyye’nün neferlerü –azze nasruhümsemâ-i Kıbrıs’dan tayyâre marifetiylen cezîreye çıkarma yapup cezîreyi vü kurâ vü bilâd-i Etrâk’i Urum savletinden inkâz eyleyüb cümle Urûmilerü arâzî-i cenûba sürgün eylemişlerdü. Nebi-yi Zîşân  Efendimüzün  hala su Safiyye Sultân’un cism-i latîflerünin medfûn bulunduğu Larnaka şehri dahî evvelemirde fetholunduysa da harekâtun hitâmunda sadrazam ECEVİTZÂDE BULEND’in ta’lîmâtıyla kısm-ı Urum’a terk ü iâde olunmuş, bu fi’l dahî cümle ahâli-i Türkiye vü ehl-i İslâmu teessüre gark eylemişdür. Vâh esefâ… Bilcümle düvel-i muazzama vü Avrupa düveli vü Ümem-i Müttahide(UM) muhâlifet eyledi ise de Devlet-i Aliyye harekâtta sâbit ü ber-karâr olmağın cümle karındaş ü dindâşlaru Urum eziyyetinden halâs eyleyüb cezîrede silmi te’sis eyleyüb cezîreye nice kışlalar ü karargâhlar inşâ eylemişdür. Hakk teâlâ asâkir-i Muhammediyye’ye kudret ü necât ihsân buyursın, ol harekâtta şehîd düşüb yâ gâzi kalanlarun dahî sa’ylerinü meşkûr eylesün, anlârdan evvel ol cezîrede şehîd düşüb fedâ-yı cân eyleyen ashâb ü etbâun vü gâziyân ü şehîdân-ı kirâmun şefâatlerine nâil eylesün. Âmîn.

Cezîrede silm te’sîs   olunduktan  sonra  ise ol cezîrede Şimâlî Kıbrıs Türk Cumhûriyyeti nâm bir devlet ü hükûmet teessüs itmüş ol devle tün müessis reîs-i cumhûr-i evveli dahî DENKTAŞZÂDE RÂİF RAÛF EFENDİ –ğaferallâhü leh ve yessera hisâbehbolmışdur.

Hakîrin târîh-i kasîrini nakleyledüği iş bu cezîre-i Kıbrıs, Devlet-i Aliyye’nün ger iktisâdî ger siyâsî muâvenetü ilen müdâvemet-i hayât eyleyüb temâm iki yüz elli bin nefer, eşkâli Türk’e ahlâkı müselmâna müşâbih olmaz âdeme vatandürür. Ol bu cezîre tayyâre ilen Dersaâdet’e sâat-i vâhideyi kılletle mütecâviz mesâfe çeker kim dileyen dahî Mersin limanundan sefîne ile seyâhat ider. Bu seyyâh-ı hayrân dahî tayyâre seyâhatine azmeyleyüb bilet te’mîn eylemekliğün İslâmbol’ın kurâ-yı aksâsundan Pendik beldesinün Kurtköy karyesindeki metâr-ı cedîde toğrı yola revân oldum kim bu metâr SABÎHA GÖKÇEN HÂTÛN nâmına inşâ idilmiş olûb gendüsi ilk Türk avret tayyâre sâikidür kim GÂZÎPAŞA ahdinde ömür sürüb müteveffâ olmışdır. El-yevm bu tayyâre iniş kalkış mekânlaruna HAVA LİMANI dirler. Begâyet vâsi’ vü râfi’ vü muntazam, dev-âsâ binâlardan müteşekkil te’sîsler olub âyende vü râvendesü vâfir, izdihâm ü tantanasu kâhir, ummâl ü müstahdemlerü mâhir mekânlardur. Ol mekâne mürûr idüp akçâyu çâr-çûr iden, tuyûr misillû tayrân ider kim bu zemâne irişenün semâda tayrânu, zemîn-i deryâda reftâru kerâmetden ta’dâd olunmaz. Nitekim kudemâdan Nâbî buyurdılar kim;

Beyt:

Sular üstünde reftâr olmadan gayra kâdir degil,
Bu demde, olsa da şeyhlerden sâdır, kerâmetler…

Hakîr tayyâreye râkib olûb esnâ-i seferde vü cezîre-i Kıbrıs’a nüzûl   itdikde   neler   vukû’   bulıp nelere şâhid oldu ânlâru dahî eyyâm-i âtiyede zikr ü hikâyet ideriz vesselâm…

Leave a Reply

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>